Bạn cần tìm ra điều mình thực sự đam mê

[ 28/10/2008 20:22 | Người viết : Lâu Đài Cát ]

Lớn | Vừa | Nhỏ

 
 

Đây là bài phát biểu mở đầu của Steve Jobs, CEO công ty máy tính Apple và của Studio kĩ xảo Pixar trong buổi lễ tốt nghiệp của sinh viên trường Đại học Standford, Mỹ vào ngày 12 tháng 6 năm 2005.

Tôi rất vinh hạnh được có mặt ở đây ngày hôm nay để nói chuyện với các bạn tại một trong những trường đại học tốt nhất thế giới. Tôi chưa bao giờ tốt nghiệp một trường đại học.
Thật thà mà nói, đây là lần đâu tiên tôi tham dự một lẽ tôt nghiệp. Hôm nay tôi chỉ muốn kể cho các bạn ba câu chuyện về cuộc đời tôi. Không dài dòng, chỉ 3 câu chuyện mà thôi.

Câu chuyện đầu tiên kể về việc liên kết các điểm nối:

Tôi đã bỏ học tại Reed chỉ trong 6 tháng đầu, nhưng vẫn ở lại trường để học “chùa” trong 18 tháng nữa, trước khi thực sự rời khỏi đó. Vậy, tại sao tôi bỏ học?
Việc này bắt đầu từ trước khi tôi chào đời. Người mẹ sinh ra tôi là một cô gái trẻ, vẫn là sinh viên và còn độc thân. Bà ấy quyết định cho tôi đi làm con nuôi. Bà ấy mong tôi có thể tốt nghiệp đại học, vì vậy đã định giao tôi cho vợ chồng một luật sư. Thế nhưng, vào phút cuối, ngay khi tôi được sinh ra, họ đã thay đổi quyết định vì họ thực sự muốn một bé gái hơn. Thế là bố mẹ của tôi hiện nay, những người ở trong danh sách chờ con nuôi, đã nhận được một cú điện thoại vào lúc nửa đêm: “Chúng tôi có một đứa bé trai, ông bà có muốn nó không?”. Họ trả lời: “Tất nhiên”. Về sau, mẹ đẻ của tôi phát hiện ra rằng mẹ tôi chưa từng tốt nghiệp một trường đại học nào, và bố tôi thậm chí chưa tốt nghiệp trung học. Bà đã từ chối kí thủ tục cho con nuôi. Bà ấy chỉ chấp nhận vài tháng sau đó khi bố mẹ tôi hứa sẽ cho tôi học đại học.
Và, 17 năm sau, tôi được học đại học. Nhưng, tôi thật ngốc nghếch khi chọn một ngôi trường đắt đỏ tương đương với Standford, tất cả số tiền dành dụm ít ỏi của bố mẹ đã phải dùng để trả học phí cho tôi. Sáu tháng sau, tôi nhận ra trường đại học chẳng có tác dụng gì. Tôi không biết mình muốn làm gì và càng không biết đi học sẽ giúp được gì cho tôi. Và thế là, tôi tiêu toàn bộ số tiền tiết kiệm của bố mẹ. Tôi bỏ học và tin rằng mọi việc rồi sẽ ổn. Hồi đó, thực sự tôi cũng sợ, nhưng giờ nghĩ lại, đó là một trong những quyết định sáng suốt nhất của tôi.
Từ khi bỏ học, tôi không còn phải theo những môn tôi không thích, và có thể chọn học những gì tôi thực sự quan tâm. Mọi việc không hề dễ dàng. Tôi không có  phòng trong kí túc, vì vậy, phải ngủ nhờ trên sàn phòng mấy người bạn. Tôi thu gom vỏ chai coca với giá 5cent để tiết kiệm tiền mua thức ăn, và mỗi tối Chủ nhật, tôi đi bộ 7dặm dọc thành phố để được một bữa ngon lành tại đền Hare Krishna. Tôi yêu ngôi đền đó. Và tôi nhận ra rất nhiều những vấp ngã của tôi do  tò mò và trực giác đã trở nên vô giá sau này. Để tôi kể cho các bạn nghe việc sau:

Trường Reed lúc đó có thể coi là nơi dạy cách viết chữ tốt nhất đất nước. Khắp kí túc xá, tất cả các áp phích, các nhãn dán trên ngăn tủ đều được viết bằng tay. Vì tôi đã bỏ học nên không phải học các môn thông thường nữa, tôi quyết định theo một lớp dạy viết chữ. Tôi được dạy về những kiểu chữ có chân và không chân, về việc phân khoảng giữa các nhóm chữ, về cách trình bày một bản in thế nào cho đẹp nhất. Đó là thứ nghệ thuật lâu đời, tinh vi, khéo léo và cuốn hút theo cái cách mà các môn khoa học không thể có, tôi thấy nó thật sự hấp dẫn.
Môn học ấy có vẻ chẳng ứng dụng được gì cho công việc sau này của tôi. Nhưng, mười năm sau, khi chúng tôi thiết kế chiếc máy tính Macintosh đầu tiên, nó đã trở nên hữu ích. Đó là chiếc máy tính đầu tiên có các kiểu chữ rất đẹp. Nếu tôi chưa từng bước vào lớp học viết chữ đó, chiếc Mac sẽ không thể có được nhiều kiểu chữ và khoảng cách font phù hợp thế. Và, kể từ khi Windows bắt chước Mac, không một máy tính cá nhân nào không có các kiểu chữ ấy. Nếu tôi không bao giờ bỏ học, tôi sẽ không bao giờ tham dự lớp học viết chữ, và những chiếc máy tính cá nhân sẽ không có được những kiểu chữ tuyệt vời như ngày nay. Tất nhiên, việc liên kết các sự việc này là điều không thể khi tôi cón ở trường đại học. Nhưng, mối liên hệ giữa chúng đã trở nên thực sự rõ ràng khi tôi nhìn lại mọi thứ vào 10 năm sau đó.

Một lần nữa, bạn không thể biết mọi việc rồi sẽ dẫn đến đâu, bạn chỉ biết chúng có quan hệ với nhau khi bạn quay đầu nhìn lại. Vì vậy, bạn phải tin rằng những gì bạn đang làm, những điểm bạn tạo ra một lúc nào đó sẽ kết nối đến tương lai của bạn. Bạn hãy tin vào quyết định của mình, vào vận may, cuộc đời, nhân quả, bất cứ cái gì. Chính niềm tin đã khiến tôi mạnh mẽ, và nó làm nên cuộc đời tôi ngày hôm nay.

Câu chuyện thứ hai là về tình yêu và sự mất mát:

Tôi đã may mắn khi tìm ra điều mình thực sự đam mê ngay từ rất sớm. Woz và tôi bắt đầu công ty trong gara của gia đình khi tôi mới 20. Chúng tôi làm việc chăm chỉ, và 10 năm sau, Apple, từ một công ty chỉ có hai người trong một cái gara, đã lớn mạnh với 2 tỷ đô la và hơn 4000 nhân viên. Chúng tôi cho ra đời một sản phẩm đầy sáng tạo - chiếc Macintosh – và một năm sau, tôi bước sang tuổi 30. Và tôi bị đuổi việc. Làm sao bạn có thể bị đuổi việc trong công ty do chính bạn lập nên?
Khi Apple bắt đầu phát triển, chúng tôi thuê thêm một người, người mà tôi nghĩ rất tài năng để có thể giúp tôi điều hành công ty, và quả thực trong năm đầu tiên hay đại loại thế, mọi việc đều ổn. Nhưng rồi chúng tôi có những bất đồng quan điểm, và thậm chí cãi nhau. Khi đó, hội đồng quản trị lại đứng về phía anh ta. Thế là, vào năm 30 tuổi, tôi ra đi, một cách rất công khai. Những gì tôi dành toàn bộ cuộc đời để theo đuổi đã sụp đổ, bị tàn phá không thương tiếc.

Tôi đã không biết phải làm gì trong vài tháng. Tôi nghĩ mình đã để công ty ngày càng đi xuống, tôi đánh rơi cây gậy chỉ huy khi nó được trao cho mình. Tôi gặp David Packard và Bob Noyce, cố xin lỗi để được trở lại. Và, thật tồi tệ, tôi bị từ chối thẳng thừng. Tôi thất bại hoàn toàn và thậm chí đã nghĩ đến việc chạy trốn. Nhưng một điều gì đó trong tôi dần trở nên rõ ràng – tôi vẫn yêu quý những gì mình đã làm. Apple vẫn không yếu đi. Tôi bị từ chối, nhưng tôi vẫn yêu công việc của mình. Và vì vậy, tôi quyết định bắt đầu lại.
Lúc đó tôi không nhận thấy, nhưng hoá ra, việc bị đuổi khỏi Apple lại là điều tốt nhất từng xảy ra với tôi. Gánh nặng của sự thành công không còn, tôi thấy nhẹ nhõm khi bắt đầu lại, dù đó là một tương lai không chắc chắn.Tôi như được giải thoát để bắt đầu một trong những thời kì sáng tạo nhất trong cuộc đời.
Trong năm năm sau, tôi mở một công ty tên là NeXT, cùng một công ty khác là Pixar, và yêu một người phụ nữ luôn khiến người khác phải ngạc nhiên, người đã trở thành vợ tôi sau này. Pixar là nơi đã tạo ra bộ phim hoạt hình dùng kĩ xảo máy tính đầu tiên trên thế giới, Toy Story, và bây giờ, nó là studio hoạt họa hàng đầu thế giới. Và, sau một chuỗi sự kiện, Apple mua NeXT, tôi trở lại công ty. Công nghệ mà chúng tôi phát triển ở NeXT đã giúp Apple lấy lại vị trí như hôm nay. Còn Laurence và tôi thì có một gia đình tuyệt vời.

Tôi chắc chắn rằng không có gì trong số những điều trên xảy ra nếu tôi không bị đuổi khỏi Apple. Đó là một loại thuốc đắng, nhưng tôi nghĩ, bệnh nhân cần nó. Đôi khi cuộc đời ném vào đầu bạn một cục gạch. Nhưng đừng vì thế mà nản lòng. Tôi chắc chắn rằng điều duy nhất giúp tôi tiếp tục chính là tình yêu với những gì tôi làm. Bạn phải tìm ra tình yêu đích thực của mình. Điều đó không chỉ đúng trong tình yêu mà cả trong công việc. Phần lớn cuộc đời bạn sẽ gắn bó với công việc, cách duy nhất để thực sự hài lòng với nó là bạn phải tin đó là công việc tuyệt vời nhất. Và, cách duy nhất để có được niềm tin chính là tình yêu. Nếu bạn vẫn chưa tìm được những gì bạn thực sự đam mê, hãy tiếp tục tìm kiếm. Đừng an phận. Với sự mách bảo của trái tim, bạn sẽ biết khi nào bạn thực sự tìm thấy nó. Và, giống như tất cả những mối giao hảo vĩ đại khác, thời gian sẽ làm cho bạn gắn bó với công việc hơn. Vì vậy, hãy tiếp tục tìm cho đến khi bạn thấy nó. Đừng an phận.

Câu chuyện thứ ba kể về cái chết:

Khi 17 tuổi, tôi có đọc được một câu đại ý là: “Nếu bạn sống mỗi ngày như thể đó là ngày cuối cùng trong đời thì sẽ đến một ngày chắc chắn điều đó trở thành sự thực.” Câu  này gây ấn tượng mạnh với tôi, và từ đó, 33 năm nay, tôi vẫn nhìn vào gương mỗi sáng và tự hỏi mình: “Nếu hôm nay là ngày cuối cùng trong đời liệu mình có muốn làm những gì mình sắp sửa làm không?” Và, bất cứ khi nào câu trả lời là “Không” trong nhiều ngày liên tiếp, tôi biết mình cần thay đổi.
Luôn luôn tự nhủ rằng mình sắp chết là một cách giúp tôi có thể đưa ra những lựa chọn lớn trong đời. Bởi vì hầu hết mọi thứ -  tất cả những kì vọng, tự hào, tất cả những lo sợ, lúng túng hoặc thất bại - tất cả đều biến mất khi đối mặt với cái chết, trong đầu bạn lúc đó chỉ còn những điều thực sự quan trọng mà thôi.  Luôn nhớ rằng mình sẽ chết là cách tốt nhất tôi biết để tránh xa ý nghĩ rằng bạn sẽ thua. Bạn sắp mất tất cả rồi, không có lý do gì mà không đi theo sự mách bảo của trái tim.
Khoảng một năm trước, tôi bị chẩn đoán mắc ung thư. Tôi đi chụp phim lúc 7h30 sáng, và kết quả cho thấy tôi có một khối u ở tụy. Tôi thậm chí còn không biết tuyến tuỵ là gì. Các bác sĩ cho tôi biết đây là một loại ung thư gần như không thể điều trị được, và tôi chỉ có thể sống thêm từ ba đến sáu tháng là cùng. Bác sĩ khuyên tôi trở về nhà và sắp xếp công việc để chuẩn bị cho sự ra đi của mình. Thế có nghĩa là cố gắng nói với con cái mọi thứ, những chuyện mà đáng nhẽ bạn phải cần 10 năm, thì tôi chỉ có vài tháng. Thế có nghĩa là đảm bảo mọi việc chu đáo để chuẩn bị tinh thần cho gia đình. Thế có nghĩa là hãy nói lời vính biệt.
Cả ngày hôm đó tôi phải sống với cái chẩn đoán rằng mình sắp chết. Rồi buổi tối, tôi đi xét nghiệm sinh thiết, nơi người ta thọc một cái đèn nội soi vào cổ họng tôi, luồn qua dạ dày, xuống ruột, len vào tuỵ và lấy ra một mẩu nhỏ từ khối u. Tôi được cho uống thuốc an thần, nhưng vợ tôi đã ở đó, và kể cho tôi nghe rằng khi các bác sĩ quan sát mẩu khối u dưới kính hiển vi, họ đã reo lên vì nó hoá ra chỉ là một loại ung thư tuyến tuỵ hiếm gặp có thể chữa được bằng phẫu thuật. Tôi đã được mổ và bây giờ thì hoàn toàn khoẻ mạnh.
Đó là lần tôi phải đổi mặt  gần nhất với cái chết, và tôi hi vọng cũng là lần gần nhất trong vài chục năm nữa. Sống sót qua lần ấy, bây giờ tôi có thể nói với các bạn điều này, một cách chắc chắn hơn khi cái chết chỉ là một giả thiết tưởng tượng:

Không ai muốn chết. Thậm chí cả những người muốn lên thiên đàng cũng không muốn chết để tới được đó. Nhưng, tất cả chúng ta rồi cũng đều phải chết. Không ai thoát khỏi nó. Và, cái chết là tất yếu vì đó chắc chắn là một phần của cuộc sống. Nó là tác nhân thay đổi của cuộc sống. Nó loại bỏ những cái cũ để mở đường cho cái mới. Bây giờ, cái mới là bạn, nhưng không lâu nữa, bạn sẽ dần cũ đi và bị loại bỏ. Rất tiếc, nhưng đó là sự thật.
Thời hạn của bạn rất ngắn ngủi, vì vậy đừng phí phạm nó để sống cuộc sống của người khác. Đừng mắc vào cái bẫy của những tín điều - sống theo cách nghĩ của kẻ khác. Đừng để ý kiến của những kẻ ồn ào xung quanh nhấn chìm tiếng nói bên trong của chính bạn. Và quan trọng nhất, hãy dũng cảm đi theo trái tim và trực giác của mình. Bằng một cách nào đó, chúng luôn biết rõ bạn thực sự muốn làm gì. Tất cả mọi cái còn lại chỉ là thứ yếu mà thôi.

Khi tôi còn trẻ, có một ấn phẩm tên là “Catalog của thế giới”, rất được hâm mộ ở thời của chúng tôi. Tác giả cũng là một người cùng lứa với tôi tên là Stewart Brand ở Menlo Park, anh đã tạo nó với cách cảm nhận đặc biệt tinh tế của mình. Đó là cuối những năm 60, trước khi máy tính cá nhân và các công cụ xuất bản tư ra đời, vì vậy, việc làm báo hoàn toàn được thực hiện với máy đánh chữ, kéo và máy ảnh cơ. Nó gần như là phiên bản Google bằng giấy, 35 năm trước khi Google ra đời: một phiên bản lý tưởng, các đề mục rõ ràng và các khái niệm rành mạch.

Stewart và các bạn của anh đã cho ra vài số “Catalog của thế giới”, và khi nó bắt đầu vào guống thì họ đưa ra số cuối cùng. Đó là giữa những năm 70, tôi cũng ở độ tuổi các bạn. Trên bìa sau của số báo cuối cùng là bức ảnh một con đường làng trong buổi bình minh, giống như trên những con đường mà bạn có thể tưởng tượng ra hình ảnh một người thích phiêu lưu đang vẫy xe xin đi nhờ. Bên dưới đó là dòng chứ: Hãy cứ khao khát, hãy cứ khù khờ. Đó là lời tạm biệt của họ khi ngừng phát hành ấn bản. Tôi vẫn luôn mong điều đó cho bản thân mình. Và bây giờ, khi các bạn sắp tốt nghiệp, có một khởi đầu mới, tôi cũng chúc các bạn điều đó:

Hãy cứ khao khát. Hãy cứ khù khờ.

Xin cảm ơn các bạn!

  

Ngoài ý kiến và cảm xúc của bạn về bài viết trên, nếu trong bài viết còn có những nội dung không đúng, hình ảnh không hiện, media không chạy, link die thì mong bạn ghi lại ở khung cảm nhận phía dưới. Chúng tôi sẽ khắc phục ngay tức khắc ^^!