TTO - Lúc gia đình còn sinh sống ở thủ đô Phnom Penh, tôi được theo học ở một trường tiểu học tư thục.

Sáng hôm ấy, vừa bước vào lớp, bạn Quyên đến nói với tôi:

- Tớ không thuộc bài nên đã trốn học hai ngày qua. Mẹ tớ hỏi tớ bảo rằng đã làm mất sách của cậu nên không dám đến trường.

Tôi trố mắt ngạc nhiên, Quyên lại bảo nhỏ tôi:

- Chốc nữa mẹ tớ tới xin phép thầy cho tớ vào lớp. Khi nào mẹ tớ hỏi thì cậu nói giúp tớ như thế nhé!

Mất sách. Quyên có làm mất sách của tôi bao giờ đâu. Có thể bạn ấy mượn tôi nói dối vì sợ bị đòn?

Chợt tôi nghĩ: “Hãy chộp lấy cơ hội!”.

Làm mất sách thì phải bồi thường, có sách mới không thích hơn sao? Cả bộ sách tôi học giờ toàn là sách cũ từ hai chị lớn đã lên lớp để lại cho. Nếu không thì đền tiền. Tiền. Mắt tôi sáng lên!

Chợt tôi nghe có tiếng nói bên tai tôi: "Chớ tham lam"!

- Có bao nhiêu đâu, chỉ đáng tiền một quyển sách - tôi nhủ thầm.

Nhưng trong đầu tôi lại hiện ra nào chiếc cặp da sẽ thay cho chiếc cặp bị đứt quai này, nào con búp bê tóc vàng, nào hộp bút chì màu với 24 màu sắc trong một cửa hiệu sách mà tôi thường ghé mỗi chiều trên đường về nhà.

- Không phải ở nhiều hay ít tiền mà ở hành động của mi. Tiếng nói ấy lại thốt lên bên tai tôi.

Phải rồi, dù tôi có được quyển sách mới, chiếc cặp mới, hộp bút chì màu hay con búp bê. Tôi cố giấu, có ngày ba mẹ hay các chị tôi cũng biết thì tôi phải nói làm sao? Tôi quyết định từ chối nhỏ Quyên.

Trống trường báo hiệu đến giờ học. Học sinh xếp hàng vào lớp. Quyên đi cùng tôi, nhắc: "Cậu nhớ nhé, đừng quên!”.

Thầy giáo bắt đầu mở sổ điểm danh. Quyên luống cuống ngóng ra cửa lớp trong khi tôi đang khó nghĩ vì bị ép buộc nói dối (dù nói dối để giúp bạn). Rồi đây Quyên sẽ kể chuyện này cho các bạn nghe và nếu chúng biết được những đồ dùng tôi mua nhờ vào tiền bồi thường thì các bạn sẽ nghi ngờ và sẽ cho rằng tôi đã lợi dụng bạn.

Thật là hổ thẹn khi phải mang tiếng xấu. Thôi thì muốn giải quyết sự việc và để không phải tính toán gì thêm nữa, tôi trở lại quyết định của mình.

Đang khi điểm danh thì mẹ bạn Quyên đến. Bà trình bày mọi việc với thầy. Lúc bị hỏi bất ngờ đã làm mất sách gì của tôi, Quyên lúng túng chỉ ngay quyển La Lecture au cours Moyen (sách tập đọc lớp 4) của bạn Phúc ngồi bàn đầu đối diện. Bà quay sang nói sẽ trả tôi quyển sách mới hoặc… nhưng tôi đáp ngay không do dự:

- Thưa bác, con không nhận sách hay tiền đâu, con đã có sách học rồi ạ!